تفاوت بین فکت، نظریه، فرضیه، قانون

فکت (Fact)

فکت، چیزی است که واقعاً رخ داده است.

فکت‌ها مشاهداتی مانند “دوست من، بیرون روشن است” هستند. حالا وقتی که شما بخواهید دلیل این “واقعیت” رو پیدا کنید یک فرضیه ساختید.

مثلا: بر اساس اینکه بیرون اتاق روشن است شما یک فرضیه برای توضیح این فکت می‌سازید و آن فرضیه این است که: چون خورشید می‌درخشد. حالا این فرضیه می‌تواند “آزمایش شود”، چگونه؟ با خارج شدن از اتاق و گشتن دنبال منبع نور.

ممکن است درست باشد و ممکن است اشتباه باشد مثلا دلیل روشنایی، وجود نور افکن‌های پرنور و بزرگ باشد نه خورشید.

فرضیه (Hypothesis)

فرضیه یک حدس منطقی است که به عنوان یک توضیح قابل آزمایش مطرح می‌شود.

در بخش بالا گفتیم که یک فرضیه چگونه براساس فکت شکل می‌گیرد. حال یک فکت می‌تواند چند فرضیه مختلف داشته باشد. ما می‌توانیم فرضیه‌ها را آزمایش کنیم و فرضیه‌های اشتباه را کنار گزاریم. فرضیه چیزی است که آزمایش می‌شود.

نظریه (Theory)

نظریه شامل یک یا چند فرضیه است، که این فرضیه‌ها توسط آزمایش‌های مکرری پشتیبانی می‌شوند.

وقتی که فرضیه‌های مختلف توانستند از آزمایش علمی سر بلند بیرون آیند (اثبات شدند)، تعدادی از این فرضیه‌های اثبات شده با هم تشکیل یک نظریه را می‌دهند. نظریه کلمه‌ی ضعیفی نیست. نظریه یعنی فرضیه‌هایی بر پایه‌ی فکت که از سخت‌ترین فیلتر‌های علمی و آزمایشی عبور کرده است و با هم یک موضوع را توضیح میدهند که به آن می‌گویند نظریه.

نظریه (یا همان تئوری علمی) بالاترین درجه علمی را در میان مفاهیم دارا است.

قانون (Law)

قانون بیانیه‌ای بر پایه مشاهدات تجربی مکرر است که برخی از پدیده‌های طبیعت را توصیف می‌کند. اثبات اینکه چیزی اتفاق می‌افتد و چگونه اتفاق می‌افتد اما نه درباره‌ی این‌که چرا اتفاق می‌افتد.

نظریه‌های علمی، چرایی رخ دادن چیزی را توضیح می‌دهند، در حالیکه قوانین علمی آنچه اتفاق می‌افتد و چگونگی رخ دادن آن را بیان می‌کنند.